Incidenten zijn helaas niet weg te denken in de ggz. Daarom is het juist belangrijk om hier expliciet aandacht aan te besteden. De Agressiehantering en Sociale Veiligheidstraining helpt collega’s en teams bij agressiemanagement en sociale veiligheid. Preventie heeft altijd de voorkeur, maar soms ontstaat een situatie waarin direct handelen noodzakelijk is. Juist dan is een goede samenwerking tussen GGNet en de politie van grote waarde.
Door elkaar te kennen, elkaars expertise te begrijpen en regelmatig samen op te trekken in crisissituaties ontstaat wederzijds begrip, waardoor aannames en stigma’s worden verminderd. Zo kunnen we bijdragen aan veilige, menswaardige zorg voor patiënten én een veilige werkomgeving voor medewerkers.
Samenwerken werkt
Binnen gebouw De Spreng werken verpleegkundigen als het nodig is samen met de politie. De veiligheid van de patiënt en de medewerkers telt. Over hoe die samenwerking verloopt gaan we in gesprek met verpleegkundigen bij GGNet Ruben den Besten en Auke Hugen en wijkagent Emile Peters (werkgebied zorg- en opvanginstellingen).
Ruben bijt het spits af. “Een crisissituatie bij een patiënt is altijd anders.” Hij beschrijft een situatie waarin een patiënt met een licht verstandelijke beperking meerdere keren op één dag in crisis raakte, wat uiteindelijk leidde tot een acute escalatie in de avond. Daarbij ontstond een situatie waarin direct moest worden ingegrepen om de veiligheid van zowel de patiënt als de omgeving te waarborgen. “Wij zijn verantwoordelijk om de rust te herstellen en de veiligheid te bewaken,” aldus Ruben. Auke vult aan dat het in dit soort situaties gaat om professioneel handelen binnen een soms onvoorspelbare situatie.”
Netwerk inschakelen
Auke vertelt dat er in eerste instantie contact is opgenomen met de dienstdoende arts om de situatie af te stemmen. “We maakten ons op dat moment echt zorgen,” zegt hij. Ruben schetst dat de patiënt duidelijk in ernstige onrust verkeerde en kwam daardoor in gedrag terecht dat schadelijk kon zijn voor zichzelf. Op dat moment was bescherming noodzakelijk, zowel voor de patiënt als wij als zorgverleners.
Omdat vervoer niet op vrijwillige basis mogelijk was, is opgeschaald naar de meldkamer voor ondersteuning. Ruben benadrukt dat er in dit soort situaties via verschillende lijnen wordt geschakeld. “We hebben de wijkagent Emile Peters geïnformeerd over de situatie; toevallig had hij op dat moment dienst. We werken vaker met hem samen, waardoor de afstemming snel kon verlopen.
“De medische situatie zorgde voor urgentie. Dan zijn er 2 opties: wordt het een ggz-vervoer van iemand die het psychisch moeilijk heeft of is er een medische reden. Ter bescherming van patiënt en verpleegkundigen werd Emile gevraagd haar te begeleiden in de ambulance.” Ruben: “Politieondersteuning was nodig.”
Politie briefen
Via de meldkamer wordt Emile Peters en zijn collega opgeroepen voor politiebegeleiding naar het ziekenhuis. Emile: “Ik heb regelmatig contact met medewerkers van GGNet, dus voor mij was het geen nieuwe situatie. Uit ervaring weet hij hoe hij de patiënt gaat benaderen. “Het is zaak voor mij om kalm te zijn en de patiënt op een eenvoudige manier aan te spreken. Het werkt dan zeker wel dat ik in uniform ben maar daarnaast ook rust uitstraal. Ik merk dat in veel van dit soort situaties wij als politie wel degelijk iets kunnen betekenen. Ik heb met de patiënt het traject doorgenomen. Van in de ambulance stappen, naar het ziekenhuis tot het feit dat ik op verschillende plekken bij haar in de buurt blijf. Voor ieders veiligheid, maar vooral ook voor de veiligheid van de patiënt.”
Ruben: “Het effect van de aanwezigheid van de politieagent geeft wel het signaal dat er nu echt wat gaat gebeuren. Er wordt doorgepakt en dat zien patiënten dan ook wel. Een ander gezicht, een uniform. In dit geval was het wel helder en werkte het de-escalerend. Dat is een hele geruststelling.” Auke: In andere situaties hebben we weleens mensen binnen die getraumatiseerd zijn. Die hebben vaak weer een heel ander gevoel of beleving bij de politie en kunnen daar agressiever of juist angstiger van worden. In dit specifieke geval bracht de aanwezigheid van de politie rust en duidelijkheid. Voor de patiënt ontstond meer rust en duidelijkheid doordat hulpverleners en politie gezamenlijk de situatie overnamen en structuur boden, waardoor verdere escalatie kon worden voorkomen.
Terugblik
Terugblikken en evalueren is na zo’n crisissituatie essentieel en ook de leermomenten komen aan bod. Auke: “Als je vanuit verschillende rollen kijkt: Wij zijn op de afdeling in contact met collega’s, met de patiënt tijdens het incident, met de hulpdiensten, met de dienstdoende arts en de mensen in het ziekenhuis. Ik ben opgeleid als aandachtfunctionaris ATAS en werk dan vanuit die visie aan het overleg en het bevorderen van ieders veiligheid.”
Contact met de patiënt
Naast de evaluatie met betrokken professionals wordt de situatie ook met de patiënt besproken zodra daar ruimte voor is. Ruben: “We vinden het belangrijk om samen terug te kijken op wat er is gebeurd. Hoe heeft de patiënt de situatie beleefd? Wat heeft geholpen en wat juist niet? Die inzichten nemen we mee in het behandelplan en in eventuele afspraken voor een volgende crisissituatie. Zo leren niet alleen wij van een incident, maar krijgt ook de patiënt een stem in de nazorg.
''Het belangrijkste is dat wij op een rustige manier contact blijven houden met de patiënt om vertrouwen te blijven geven.” Auke: Deze patiënt was relatief kortgeleden pas opgenomen. Zij was veel prettiger in de omgang met vrouwen. In contact blijven zit vooral in het nabij zijn. Ondanks dat je wordt weggestuurd. Daar worden we ook op getraind. Bij zo’n noodsituatie spreken we af wie het aanspreekpunt blijft. Als we een patiënt vasthouden of fixeren dan schakelen we in dit geval ook vrouwelijke collega’s in.”
Ruben: “Voor alles, blijf je nadenken over wat je doet, gaat doen en over wat je zegt. Je denkt altijd wel een aantal stappen vooruit. Om het zo prettig mogelijk te maken voor jezelf en natuurlijk de patiënt.” Auke: Als het een man geweest zou zijn die groter en breder is dan moet je nog sterker kiezen voor de veiligheid en opties afwegen; gaan we zelf het contact aan of vragen we politie om op de achtergrond al aanwezig te zijn. Je moet wel voortdurend alert zijn op de volgende stap. Dat is ook een kwestie van ervaring.”
Evalueren en leren
Auke: “We evalueren de situatie ook met de arts en Emile. Direct na het incident kijken wij hoe iedereen die aanwezig was er nu bij zit? Op een later moment lopen we de tijdlijn door. We spreken het incident goed door met collega’s en nemen daarin ook andere afdelingen mee. De vragen zijn: Wat ging er goed en wat kunnen we de volgende keer anders doen. Om het zo gemakkelijk mogelijk te kunnen maken. Ruben: “We willen vooral leren. Ook Emile is erbij, soms samen met andere collega’s.”
Samenwerken werkt
De samenwerking tussen GGNet en de politie draait niet alleen om veiligheid wanneer een situatie escaleert. Juist doordat professionals elkaar kennen, ervaringen delen en samen evalueren, ontstaat de basis voor passende zorg. Het gezamenlijke doel blijft hetzelfde: patiënten zo goed mogelijk ondersteunen, ook op de momenten waarop zij zichzelf tijdelijk niet meer kunnen beschermen.
Netwerkbijeenkomst
Onlangs organiseerde GGNet samen met politie en gemeente bijeenkomsten voor professionals die dagelijks werken op het snijvlak van zorg en veiligheid om kennis te delen en de samenwerking te versterken.
Over Emile Peters
Emile Peters is nu bijna 20 jaar politieagent. “Ik werk op straat en ben ook voor een periode tijdelijk wijkagent bij IJsselstreek in de omgeving van Zutphen. Ik onderhoud contact met veel instellingen in de stad zoals GGNet, Plurijn en jeugdzorginstellingen e.a. omdat we regelmatig te maken hebben met mensen met psychische problemen. Ook bij jongeren bijvoorbeeld rondom drugs en criminaliteit.” Bij GGNet is zijn hulp soms noodzakelijk. “We hebben een goede band, weten elkaar te vinden en vertrouwen elkaar. “Bij deze crisis had ik toevallig dienst.
Auke wachtte me op en neemt me dan mee in hoe de situatie zich ontwikkelde. Bij het nabespreken betrek ik vaak collega’s. Bedreiging door een patiënt nemen we heel serieus. Zeker de jonge agenten die minder ervaring hebben kunnen van zo’n evaluatie leren. Het is belangrijk om ook de onderlinge communicatie te bekijken.”
