Alsof er elastiekjes tegen je hoofd worden geschoten, zo voelt een rTMS-behandeling. Niet pijnlijk, niet prettig, maar voor veel mensen zeer effectief tegen depressie. Joyce (39) was er sceptisch over, maar zegt nu: “Ik heb een andere versie van mezelf leren kennen. Mijn leven heeft weer kleur. Ik sta er nog versteld van.”
Joyce kan zich haar leven nauwelijks voorstellen zonder depressie. Sinds haar 12de wordt ze hiervoor behandeld, op haar 16de kreeg ze voor het eerst medicatie voorgeschreven en als twintiger verbleef ze negen maanden in een psychiatrische behandelkliniek. Soms zwakte de depressie af, maar helemaal weg was die nooit.
Vorig jaar opperde haar psychiater rTMS: repetitieve transcraniële magnetische stimulatie. Dat is een behandeling waarbij een bepaald gebied in de hersenen gestimuleerd wordt met magnetische pulsen. Mensen met een depressie, bij wie eerdere behandelingen met medicatie of psychotherapie niet of niet voldoende hebben geholpen (dat heet therapieresistentie, red.), kunnen er veel baat bij hebben. “Toch was ik sceptisch”, vertelt Joyce. “Ik had al zo veel behandelingen en therapieën geprobeerd.”
Zo werkt het
Ruben van Zegen, verpleegkundig specialist en rTMS-professional bij GGNet, ontvangt patiënten voor de intake. “Op basis daarvan maak ik een inschatting of er inderdaad sprake is van een therapieresistente depressie. Ook geef ik uitleg over het verloop van de behandeling en wat patiënten kunnen verwachten. Ik laat ze het apparaat zien en als ze dit willen, laat ik ook een puls voelen.”
Verpleegkundige Ellen Ebbenhorst is een van de drie rTMS-technicians bij GGNet die de behandeling uitvoeren. “Bij de eerste afspraak vertel ik nog eens hoe de behandeling gaat en probeer ik patiënten zo veel mogelijk op hun gemak te stellen. Ik voer metingen uit aan het hoofd om de juiste positie van de simulatie te bepalen.
Daarna bepaal ik door het opwekken van een handreflex wat de intensiteit van de magnetische pulsen moet zijn. Dan plaats ik de magnetische spoel op het hoofd en kan de behandeling starten. Die duurt afhankelijk van het behandelprotocol 30 tot 40 minuten. Sommige patiënten luisteren ondertussen naar muziek, anderen vinden het fijn als het stil is.”
Voor hun rTMS-behandeling komen patiënten drie keer per week naar GGNet. Voor de groep ouderen is dit vier keer: drie keer voor de pulsen, een keer voor groepsbehandeling cognitieve gedragstherapie (CGT). Ruben: “rTMS moet in combinatie met cognitieve gedragstherapie worden gegeven. Uit onderzoek weten we namelijk dat rTMS en CGT elkaar kunnen versterken. Het is belangrijk dat de verwijzer dit voor de start van rTMS met de patiënt heeft georganiseerd.” Na een aantal sessies, waarbij de intensiteit van de pulsen langzaam wordt opgevoerd, volgt een evaluatie. Slaat de rTMS aan?
Hoop op schaalvergroting
In anderhalf jaar tijd zijn dertig tot veertig patiënten bij GGNet behandeld met rTMS. Ondertussen wordt ook wereldwijd veel onderzoek gedaan naar de methode en volgen Ellen, Ruben en hun collega’s bijscholing over de nieuwste inzichten. Ellen: “Zo heeft onderzoek uitgewezen dat het behandelen van een andere plek in de hersenen ook effectief kan zijn bij een therapieresistente depressie. En ook het toepassen van meerdere sessies per dag blijkt effectief.
We kijken continu kritisch naar wat we bieden en of dat het meest helpend is voor de patiënt.” Ruben: “rTMS wordt wereldwijd ook toegepast bij OCD (dwangstoornis, red.), in combinatie met gesprekstherapie – in Nederland valt dit nog niet onder verzekerde zorg. Die schaalvergroting zou ik ook bij GGNet graag zien, maar we lopen op dit moment al gauw tegen capaciteitsproblemen aan.”
Joyce gunt iedereen met een depressie, jong of oud, al in een vroeg stadium een kans op rTMS. “Er was me zoveel ellende bespaard gebleven als ik deze behandeling eerder had kunnen krijgen. Ik heb zoveel behandelingen en medicatie geprobeerd, alles aangegrepen. Ik was uitgestreden, zo moe. En kijk me nu! Vroeger had ik heel soms een klein geluksmomentje.
Nu kan ik weer genieten van elke dag. Het leven brengt nog steeds onzekerheden met zich mee, maar het is zo veel mooier en kleurrijker. Ik heb op dit moment geen behandeling nodig, ik slik geen lithium meer – waardoor ik ook ben afgevallen, wat me goed doet. Ik beweeg meer omdat ik meer energie heb, ik voel me fitter en gezonder. Het is echt een wonder.”
Niet meer knokken
“rTMS is vrij snel in te zetten, kent relatief weinig bijwerkingen – en zeker niet meer dan medicatie kan hebben –, maar nog niet alle verwijzers kennen de behandeling of de vaak hoopvolle resultaten”, zegt Ruben. “Ik hoop dat er meer aandacht voor komt. We geven er graag uitleg over.” Joyce onderstreept nog eens hoe haar leven is veranderd: “Ik heb de energie om mijn bed uit te komen, zin om voor mijn gezin te zorgen, ik hoef niet meer te knokken.
En laatst heb ik de slaapkamer van mijn zoon geschilderd. Gewoon, omdat ik daar zin in had.”
